Jeneratör Çıkışı Multimetreyle Nasıl Ölçülür
Jeneratör çıkışını multimetreyle ölçmek için jeneratörü çalıştır, multimetreyi AC gerilim (V~) konumuna al ve probları prizin faz ile nötr kontaklarına değdir. Sağlıklı bir monofaze çıkış kabaca 220 V ile 245 V arasında okunur, trifaze bir jeneratörde iki faz arası kabaca 380 V ile 415 V arasındadır. Sonra multimetreyi Hz konumuna alıp frekansın 50 Hz civarında oturduğunu doğrula, çünkü doğru gerilimi yanlış frekansta üreten bir jeneratör, ucuna taktığın cihazı yine de bozar.
Kısa cevap bu. Yazının kalanı güvenlik hazırlığını, hangi priz tipinde probların tam olarak nereye gireceğini, ekranda gördüğün sayıyı nasıl okuyacağını ve multimetrenin jeneratörün hakkında sana gerçekten söyleyemediği şeyleri anlatıyor.
Ölçüme başlamadan önce gerekenler
Şebeke seviyesinde canlı gerilim ölçüyorsun, yani aletin kalitesi burada her zamankinden önemli.
- İşe uygun kategoride bir multimetre. Hem cihazın hem probların üzerinde CAT III 600 V işareti ara. İnce kablolu, markasız, CAT II yazan bir alet jeneratör prizini ölçmek için yanlış alettir.
- Sağlam problar. Her probu boyunca büküp yalıtımda çatlak var mı diye bak. Düzgün bir multimetrede en sık arızalanan parça problardır.
- Kuru zemin ve boşta bir el. Ölçerken bir elini cebinde tut, böylece akım için göğsünden geçen bir yol açılmaz. Kuru bir yerde dur.
- Jeneratör açık havada. Portatif jeneratörün egzozu kapalı ve yarı kapalı alanlarda öldürür. Bu, iki dakikalık bir test için kısa kesilecek bir önlem değil.
İlk ölçümü hiçbir şey takılı değilken yap. Yüksüz okuma sana temiz bir başlangıç değeri verir, ve değer verdiğin bir cihazı bağlamadan önce jeneratörün makul bir çıkış ürettiğini bilmen gerekir.
Adım adım: yüksüz gerilim testi
- Jeneratörü çalıştır ve ısınmasını bekle. Devir oturana kadar iki üç dakika ver. Konvansiyonel bir jeneratörde ısınma sırasında hem gerilim hem frekans gezinir, soğukken ölçersen güvenemeyeceğin sayılar alırsın.
- Multimetreyi AC volt konumuna al. Otomatik kademeli aletlerde V~ ya da VAC seç. Manuel kademelilerde 200 V değil, 600 V kademesini seç, böylece trifaze bir çıkış aleti aşırı yüklemez.
- Fazı bul. Schuko prizde iki delik simetriktir, bakarak hangisinin faz olduğunu anlayamazsın. Siyah probu yan toprak kontaklarına dayayıp kırmızı probu sırayla iki deliğe sok: yaklaşık 230 V okuduğun delik fazdır, sıfıra yakın okuduğun nötrdür.
- Faz ile nötr arasını ölç. Probları iki deliğe yerleştir ve ekrandaki değeri oku. Asıl aradığın sayı budur.
- Nötr ile toprak arasını ölç. Nötrü topraklanmış bir jeneratörde sıfıra yakın bir değer beklersin. Nötrü yüzer tasarımda burada her şey okunabilir, o tasarım için normaldir.
- Frekansa geç. Hz konumunu seç, probları yine faz ve nötre koy, oku.
- Yük altında tekrarla. Bilinen dirençli bir yük tak, seyyar lamba ya da bir ısıtıcı iş görür, sonra gerilim ve frekans ölçümünü yenile. Herkesin atladığı adım budur, ve zayıflamış bir AVR'yi yakalayan tek adım da odur.
Priz tipine göre beklenen değerler
| Çıkış | Prob yerleşimi | Beklenen AC değer |
|---|---|---|
| Monofaze schuko priz (16 A) | Faz - nötr | 220 V - 245 V |
| Monofaze schuko priz | Faz - toprak | Nötrü topraklı jeneratörde 220 V - 245 V |
| Monofaze schuko priz | Nötr - toprak | Bağlı nötrde 0 V - 2 V, yüzer nötrde değişken |
| Mavi CEE priz (3 kutuplu, 16 A / 32 A) | Faz - nötr | 220 V - 245 V |
| Kırmızı CEE priz (5 kutuplu, trifaze) | Faz - faz (L1-L2, L2-L3, L1-L3) | 380 V - 415 V |
| Kırmızı CEE priz (trifaze) | Her faz ile nötr arası | Her biri 220 V - 245 V |
| 12 V DC akü şarj çıkışı | Multimetre DC volt konumunda | 12 V - 14 V, çoğu zaman regülesiz |
Frekans 50 Hz'lik bir makinede kabaca 48 Hz ile 52 Hz arasında okunmalı. Birçok konvansiyonel jeneratör bilerek yüksüzken 51 ya da 52 Hz'e ayarlanır, yük binince 50'ye otursun diye. İnverter jeneratör çok daha dar bir bantta durur, yüklü yüksüz fark etmeksizin genelde 50,0 Hz'in birkaç onda biri içinde kalır, çünkü çıkışı doğrudan motor devrine bağlı değil, elektronik olarak üretilir.
Sonuçları okumak
| Gördüğün | Muhtemel sebep |
|---|---|
| Prizde 0 V | Atmış şalter ya da kaçak akım rölesi, bozuk priz, kopuk kablo. Ayrımı yapmak için jeneratörün kendi klemenslerinden ölç. |
| Sadece 2 V ile 10 V arası | Alternatörde kalıntı manyetizma kaybolmuş. Kömürlü ve kondansatörle uyartılan birçok modelde uyartım vererek düzelir. |
| Gerilim de frekans da düşük | Motor devri sorunu. Alternatörden şüphelenmeden önce hava filtresine, yakıt beslemesine, jikle konumuna ve regülatör mekanizmasına bak. |
| Gerilim düşük ama frekans doğru | Sorun uyartım tarafında: zayıflamış AVR, ölü kondansatör ya da aşınmış kömürler. |
| Yüksüzken normal, yük binince çöküyor | Jeneratör aşırı yüklü, ya da AVR veya kondansatör yorulmuş. |
| Trifaze makinede bir faz ölü | Genelde o hattın şalteri atmıştır, bazen sargı ya da bağlantı arızasıdır. |
| Gerilim 250 V'un belirgin üstünde | Aşırı gerilim, çoğunlukla kontrolden çıkmış bir AVR. Kullanmayı bırak. Elektronik cihazları hızla öldürür. |
En işe yarar ipucu, gerilimle frekansın birlikte mi ayrı mı hareket ettiği. Konvansiyonel bir jeneratörde alternatör çıkışı mekanik olarak motor devrine bağlıdır, ikisi birden düşüyorsa şüpheli motordur. Ayrışıyorlarsa arıza elektriksel taraftadır.
Multimetrenin söylemeyeceği şeyler
Multimetre büyüklük ölçer. Dalga şeklinin kalitesini ölçmez, ve bu boşluk çoğu rehberin kabul ettiğinden daha önemlidir.
Ucuz, ortalama değere göre çalışan bir multimetre karşısında temiz bir sinüs olduğunu varsayar ve hesabı ona göre yapar. Onu bozuk ya da kırpılmış bir dalga şekline tuttuğunda, ki zorlanan bir konvansiyonel jeneratör ya da ucuz bir inverter tam olarak bunu üretir, ekrandaki sayı gayet makul görünürken yanlış olur. True RMS bir cihaz dalga şeklinden bağımsız doğru ölçer, ama true RMS bile sana dalga şeklinin bozuk olduğunu gösteremez. Hassas elektroniğin güvende olup olmadığını belirleyen şey toplam harmonik bozulmadır, ve onu okumak için osiloskop ya da güç kalitesi analizörü gerekir.
Multimetre aynı zamanda anlık bir fotoğraftır. Bir motor devreye girerken oluşan kısa çökme ya da sıçrama, cihazları bozan olayın ta kendisidir, ve ekran yenilenmeden önce geçip gitmiş olur. Kayıt yapan bir cihaz ya da osiloskop bunu yakalar, elde tuttuğun multimetre yakalamaz.
Kapsamı dışında kalan iki şey daha var. Kaçak akım rölesinin gerçekten atıp atmadığını test etmez, onun için prize takılan bir kaçak akım test cihazı gerekir. Nötrün topraklı mı yüzer mi olduğunu jeneratör kapalı ve soğukken nötr ile toprak arasında süreklilik ölçerek anlayabilirsin, ama bu bağlantı biçiminin senin tesisatın için doğru olup olmadığı, transfer panonla ve topraklama düzeninle ilgili bir yönetmelik sorusudur, ölçümün cevaplayacağı bir şey değil.
Sık sorulan sorular
Ucuz bir multimetreyle jeneratör ölçülür mü?
Basit bir var yok kontrolü için evet, ama fiyata değil güvenlik kategorisine bak. CAT III işareti taşımayan bir cihaz, jeneratör prizinde ortaya çıkabilecek arıza enerjisine göre üretilmemiştir. Cihaz true RMS değil de ortalama değere göre ölçüyorsa, temiz bir inverter çıkışı dışındaki her şeyde gördüğün gerilimi yaklaşık bir değer say.
Jeneratör kaç volt vermeli?
Monofaze bir çıkış kabaca 220 V ile 245 V, trifaze bir çıkışta fazlar arası kabaca 380 V ile 415 V okunmalı. Monofazede yaklaşık 207 V'un altı ya da 250 V'un üstü, bir şey takmadan önce araştırılmayı hak eder. Motora yük binip kalkarken görülen küçük dalgalanmalar normaldir.
Jeneratörüm neden sadece birkaç volt gösteriyor?
230 V beklediğin yerde 2 V ile 10 V arası bir değer neredeyse her zaman alternatörün kalıntı manyetizmasını kaybettiği anlamına gelir. Bu, uzun süre çalıştırılmadan bekleyen ya da en son yük altındayken durdurulan jeneratörlerde olur. Çözüm uyartım vermektir, ama doğru yöntem modele göre değişir, o yüzden genel bir video yerine kendi kullanım kılavuzuna bak.
Testi yüklü mü yapmalıyım, yüksüz mü?
İkisini de. Yüksüz test sana jeneratörün çıkış üretip üretmediğini söyler. Zayıflamış bir AVR'yi ya da yorulmuş bir kondansatörü ortaya çıkaran ise yüklü testtir, çünkü bu arızalar akım çekilene kadar çoğu zaman kendini belli etmez. Yüklü test için akkor telli bir seyyar lamba gibi basit ve dirençli bir yük kullan, korumaya çalıştığın elektronik cihazı değil.
Toparlarsak
Jeneratör çıkışını multimetreyle ölçmek beş dakikalık bir iş ve iki soruyu cevaplıyor: gerilim aralıkta mı, frekans aralıkta mı. Önce yüksüz ölç, sonra bir seyyar lamba takıp tekrar ölç, ikisini karşılaştır. Jeneratörü bir dahaki çalıştırışında yüksüz gerilimi ve frekansı tarihiyle birlikte bir yere not et. Tek bir ölçüm sana makinenin bugün çalışıp çalışmadığını söyler, birkaç ölçümlük kısa bir geçmiş ise ne zaman kaymaya başladığını söyler, ve seni yolda bırakmadan önce bir şeyi düzeltmeni sağlayan bilgi budur.